سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
705
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
پدرى ميّت مقدّم است ، و ظاهراً دختر عمو همچون پسر عمو و عمّه همچون عمو مىباشد . اين استثنا در جايى است كه همراه پسر عموى پدر و مادرى و عموى پدرى ، دايى يا خاله پدرى و خود نداشته باشند و گرنه اين استثنا در كار نيست . ب : زن و شوهر در طبقه بندى سه گانه فوق قرار ندارند ، بلكه زن و شوهر همراه تمامى طبقات ارث مىبرند و مانع ارث بردن هيچ طبقهاى هم نمىشوند . ج : سهم الارث خويشاوندان نسبى و سببى گاه با كسر مشخّصى معيّن شده است ، به اين كسر " فرض " و به وارثى كه به اين شكل ارث مىبرد ، " صاحب فرض " يا " فرض بر " مىگويند . و گاه سهم الارث بدون كسر مشخّصى تعيين شده است ، وارثى كه به اين شكل ارث مىبرد " قرابت بر " خوانده مىشود . فرضهاى ارث : 2 1 ، 4 1 ، 8 1 ، 3 1 ، 6 1 ، 3 2 صاحبان فرض ( فرض برها ) عبارتند از : 12 : 1 يك دختر ( بدون پسر ) . 2 شوهر ( در صورتى كه ميّت ، فرزند و لو با واسطه نداشته باشد ) . 3 يك خواهر پدر و مادرى يا تنها پدرى ( بدون برادر ) . 14 : 1 شوهر ( در صورتى كه ميّت ، فرزند بى واسطه يا با واسطه داشته باشد . ) 2 زن ( در صورتى كه ميّت ، فرزند بى واسطه يا با واسطه نداشته باشد ) . 18 : زن ( در جايى كه ميّت ، فرزند و لو با واسطه نداشته باشد ) . 13 : 1 مادر ( در صورتى كه ميّت ، فرزند و لو با واسطه نداشته باشد و پدر ميّت هم باشد و حاجبى از ارث مادر هم در كار نباشد ، مراد از حاجب در اينجا در مسألهء [ 2732 ] توضيح داده خواهد شد . ) 2 دو يا چند برادر مادرى ، يا دو يا چند مادر خواهرى ، يا برادر و مادر خواهرى . 16 : 1 مادر ( در صورتى كه ميّت ، فرزند داشته باشد . ) 2 پدر ( در صورتى كه ميّت ، فرزند داشته باشد . ) در اين سهم پدر و مادر ، فرقى نيست كه هر يك به تنهايى باشد يا هر دو با هم باشند . 3 مادر ( در صورتى كه ميّت ، فرزند نداشته باشد و پدر ميّت هم زنده باشد ولى حاجبى از ارث مادر در كار باشد ) . 4 يك برادر يا خواهر مادرى . توضيح : اگر ميّت فرزند نداشته باشد ، چنانچه تنها پدر يا تنها مادر وجود داشته باشد ، مادر يا پدر قرابت بر است و چنانچه هر دو باشند ، مادر فرض بر 13 در صورت عدم حاجب و 16 در صورت وجود حاجب ) و پدر قرابت بر است . 23 : 1 دو يا چند دختر ( بدون پسر ) . 2 دو يا چند خواهر پدر و مادرى يا فقط پدرى ( بدون برادر ) . دو قاعده : قاعده اوّل : فرض برها اوّل سهم خود را مىبرند و سپس قرابت برها بقيه تركه را ارث مىبرند . اين قاعده يك استثنا دارد : اگر يك يا چند خواهر پدر و مادرى يا تنها پدرى ، با پدر بزرگ يا مادر بزرگ اجتماع كنند ( خواه وارث ديگرى هم در كار باشد يا نباشد ) اين قاعده جارى نمىگردد ، بلكه پدر بزرگ به منزله برادر و مادر بزرگ به منزله خواهر بوده ، ارث همانند صورتى كه تنها